OCD Là Gì? Dụng Cụ Phân Phối Cà Phê, Cách Dùng Và Chọn Size
OCD là dụng cụ phân phối cà phê (distributor), không phải tay nén. Bạn đặt OCD lên giỏ lọc đã có bột, xoay vài vòng, và các cánh nghiêng bên dưới gạt bột thành một mặt phẳng ở đúng độ sâu đã chỉnh. Sau đó mới dùng tamper để nén. Mục tiêu là lớp bột đều, để nước không tìm được đường tắt khi chiết xuất espresso.
- OCD viết tắt từ "ONA Coffee Distributor", do quán ONA Coffee ở Canberra (Úc) giới thiệu.
- OCD làm phẳng mặt bột. Nó không thay việc nén: bạn vẫn cần một tamper.
- Bản "2in1" (dual head) có một đầu phân phối và một đầu nén trên cùng một dụng cụ.
- Chọn size theo giỏ lọc: giỏ 58mm dùng OCD và tamper khoảng 58-58,5mm.
- OCD chỉ gạt lớp trên. Bột vón cục sâu bên dưới cần kim đánh tơi (WDT).
OCD là gì?
OCD là tên viết tắt của "ONA Coffee Distributor". Dụng cụ này do ONA Coffee, quán rang xay ở Canberra (Úc), giới thiệu. ONA là quán của Saša Šestić, người vô địch World Barista Championship năm 2015.
Ở Việt Nam, người ta hay gọi nó là "OCD tamper" hay "tamper OCD". Tên gọi này dễ gây nhầm. OCD không nén bột. Nó chỉ phân phối, tức là san đều bột trong giỏ lọc trước khi nén.
Ngày nay "OCD" đã thành tên chung cho cả một nhóm dụng cụ cùng kiểu: một đĩa tròn có cánh nghiêng ở mặt dưới, chỉnh được độ sâu. Nhiều hãng làm bản tương tự với giá thấp hơn bản gốc.
OCD 2in1: một đầu phân phối, một đầu nén[/caption]
OCD hoạt động như thế nào?
Mặt dưới của OCD có ba hoặc bốn cánh nghiêng. Khi bạn xoay, các cánh đẩy bột từ chỗ cao sang chỗ thấp. Phần đế tì lên miệng giỏ lọc, nên mặt bột luôn dừng ở cùng một độ sâu.
Bột xay rơi xuống giỏ thường thành một đống nhọn ở giữa hoặc lệch về một bên. Nếu nén ngay, chỗ bột dày bị nén chặt hơn chỗ bột mỏng. Khi pha, nước dồn qua chỗ mỏng. Hiện tượng này gọi là channeling: một phần bột bị chiết quá, phần còn lại chiết thiếu, nên ly espresso vừa chua vừa đắng.
OCD giảm lỗi đó ở lớp trên cùng. Nó cũng giúp mỗi shot giống nhau hơn, vì độ sâu đã được chỉnh sẵn.
OCD, tamper và WDT khác nhau ra sao?
Ba dụng cụ này làm ba việc khác nhau. Chúng dùng cùng nhau, không thay thế nhau.
| Dụng cụ | Việc nó làm | Thứ tự dùng |
|---|---|---|
| WDT (kim đánh tơi) | Phá cục bột trong toàn bộ chiều sâu của giỏ lọc | 1 |
| OCD (distributor) | San phẳng mặt bột ở một độ sâu cố định | 2 |
| Tamper (tay nén) | Nén bột thành một khối chặt, đều lực | 3 |
Nếu máy xay của bạn ít vón cục, OCD và tamper là đủ. Nếu bột hay vón, nhất là với cối xay tay hoặc hạt rang đậm, hãy thêm bước WDT trước OCD.
Các loại OCD thường gặp
- OCD một đầu: chỉ có phần phân phối. Bạn cần thêm một tamper riêng. Đây là kiểu của bản gốc.
- OCD 2in1 (dual head): một đầu là cánh phân phối, đầu kia là mặt nén phẳng. Cả hai đầu chỉnh độ sâu bằng cách vặn thân. Gọn và rẻ, hợp cho người mới pha tại nhà.
- Tamper tự cân bằng (calibrated): mặt nén có vành tì lên miệng giỏ, nên luôn nén thẳng. Đây là tamper, không phải distributor, nhưng hay bị bán chung tên "OCD".
Chọn size OCD và tamper theo giỏ lọc
Size phải khớp với đường kính trong của giỏ lọc, không phải với tên máy. Cách chắc nhất là đo miệng giỏ lọc bằng thước kẹp.
- 58mm: chuẩn của phần lớn máy quán và nhiều máy gia đình. Dụng cụ khoảng 58-58,5mm là vừa. Đây là size có nhiều lựa chọn nhất.
- 54mm: nhiều máy gia đình dòng phổ thông dùng giỏ lọc cỡ này.
- 51mm: máy nhỏ và một số máy pha cầm tay.
Dụng cụ nhỏ hơn giỏ lọc quá 1mm sẽ để lại một vòng bột không được gạt và nén ở mép. Dụng cụ to hơn thì không lọt vào giỏ.
Cách dùng OCD 2in1 đúng cách
- Cân bột vào giỏ lọc, ví dụ 18g cho giỏ đôi 58mm.
- Vặn đầu phân phối sao cho cánh vừa chạm mặt bột. Bắt đầu nông, rồi chỉnh sâu dần.
- Đặt OCD lên giỏ, xoay 3-4 vòng nhẹ tay. Đừng ấn xuống.
- Lật sang đầu nén, ấn thẳng tay cho đến khi đế chạm miệng giỏ.
- Pha thử, rồi chỉnh độ sâu nếu shot chảy quá nhanh hoặc quá chậm.
Khi đổi liều bột hoặc đổi giỏ lọc, hãy chỉnh lại độ sâu. Một độ sâu chỉ đúng cho một liều.
OCD và tamper đang có hàng tại Siêu Thị Cà Phê
Chúng tôi chọn các dụng cụ size 58mm, khớp với phần lớn giỏ lọc. Giá và tình trạng hàng trên thẻ được cập nhật trực tiếp từ kho.
Phụ kiện đi kèm cho quầy pha: cốc định lượng giữ bột không rơi khi chuyển từ máy xay, khay gỗ để dụng cụ và miếng lót cao su khi nén.
Xem thêm tất cả tay nén và dụng cụ phân phối trong danh mục tamper.
Ưu và nhược điểm của OCD
Ưu điểm
- Mặt bột phẳng và cùng độ sâu sau mỗi lần, nên các shot giống nhau hơn.
- Dễ học: xoay vài vòng là xong, nhanh hơn gõ hay vuốt bột bằng tay.
- Bản 2in1 gom hai dụng cụ làm một, gọn quầy.
Nhược điểm
- Chỉ gạt lớp trên, không phá được cục bột sâu bên dưới.
- Độ sâu sai thì OCD nén bột trước khi tamper chạm tới, làm lớp bột kém đều hơn.
- Phải chỉnh lại mỗi khi đổi liều hoặc đổi giỏ lọc.
Câu hỏi thường gặp
OCD có thay được tamper không?
Không. OCD chỉ san phẳng bột. Bạn vẫn cần nén bằng tamper, hoặc bằng đầu nén của bản 2in1.
Có cần OCD nếu đã có tamper?
Không bắt buộc. Nhiều barista chỉ gõ nhẹ portafilter rồi nén. OCD giúp nhất khi bạn muốn các shot đều nhau mà không phải luyện tay lâu.
OCD 58mm có dùng được cho giỏ lọc 54mm không?
Không. Dụng cụ 58mm không lọt vào giỏ 54mm. Hãy đo giỏ lọc và chọn đúng size.
Nên chỉnh OCD sâu bao nhiêu?
Bắt đầu ở mức cánh vừa chạm mặt bột. Nếu sau khi xoay vẫn còn bột lồi, vặn sâu thêm một chút. Nếu OCD đã ép chặt bột, vặn nông lại.
